Τα άρθρα μας …

Των Μαργαρίτας Κολάση (1Β) και Κωνσταντίνας Τσιπόκα, 1Ε Λυκείου, μελών του Ομίλου ενάντια στο Σχολικό Εκφοβισμό

koum1

– Κύριε Κουμουτσάκο, από την ιδιότητά  ως ευρωβουλευτής, θα θέλαμε να μας πείτε α) Ποια είναι η έκταση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σε σχέση με την Ελλάδα, β) Οι κυβερνήσεις των άλλων χωρών, μέσω των Υπουργείων Παιδείας, έχουν λάβει σοβαρά μέτρα κατά του φαινομένου;

– Η έκταση του φαινομένου του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο δυστυχώς δεν έχει μελετηθεί εκτενώς και πολύπλευρα από διαφορετικές μελέτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μια ενδιαφέρουσα μελέτη του καθηγητή D.Olweus που καλύπτει 41 χώρες, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ και του Καναδά, κατατάσσει τη χώρα μας στην 4η θέση ως προς το ποσοστό μαθητών που έχουν εμπλακεί σε περιστατικά εκφοβισμού. Πριν την Ελλάδα, στις πρώτες  αρνητικές  θέσεις  βρίσκεται  η  Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία. Μόνο στις τρεις αυτές χώρες και στην Ελλάδα, οι μαθητές 13 και 15 ετών που έχουν υπάρξει είτε θύτες είτε θύματα ξεπερνούν το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του 40%! Αντιθέτως, στη Σουηδία, την Τσεχία και την Ισπανία, το αντίστοιχο ποσοστό είναι πολύ χαμηλότερο και δεν ξεπερνάει το 10%. Το σημαντικότερο εργαλείο που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την πρόληψη και καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού είναι το πρόγραμμα Δάφνη III. Στο πλαίσιο αυτό, μπορούν να χρηματοδοτούνται διακρατικά προγράμματα  με  συνεργασία  των  αρμόδιων φορέων τουλάχιστον από δύο κράτη μέλη και να υποστηρίζονται πρωτοβουλίες μη κυβερνητικών ή άλλων οργανώσεων.  Με αυτόν το τρόπο, έχουν εγκριθεί και εφαρμόζονται πολλά προγράμματα στις χώρες της ΕΕ. Χρήσιμο εργαλείο για την καταπολέμηση της σχετικά νέας και πιο επικίνδυνης μορφής εκφοβισμού, του διαδικτυακού ή ηλεκτρονικού εκφοσβισμού ή αλλιώς cyberbullying, είναι το πρόγραμμα για την ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου(Safer Internet Programme), που συγχρηματοδοτεί  τη  δημιουργία  κέντρων  «για  ένα ασφαλέστερο διαδίκτυο». Έτσι, είχε οριστεί η 5η Φεβρουαρίου 2013 Ημέρα για την ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου, με σύνθημα «Συνδέσου με σεβασμό». Τέλος, το Μάιο 2012 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε κείμενο πολιτικής με τίτλο «Διαδίκτυο καλύτερα προσαρμοσμένο στα παιδιά: μια ευρωπαϊκή στρατηγική». Πρόκειται για σημαντική πρωτοβουλία που προτείνει τη δημιουργία μηχανισμού – σε συνεργασία με τους αρμόδιους εθνικούς φορείς- που θα παρέχει στα παιδιά τη δυνατότητα να καταγγέλλουν τυχόν επιβλαβές και επικίνδυνο περιεχόμενο.

– Βρήκατε  ανταπόκριση  στο  ευρύτερο  κοινωνικό σύνολο στο θέμα του σχολικού εκφοβισμού; Πιστεύετε ότι υπάρχει επαρκής ενημέρωση;

– Ο ασφαλέστερος τρόπος αντιμετώπισης αυτού του νοσηρού φαινομένου είναι η πρόληψη. Η πρόληψη όμως προϋποθέτει  ενημέρωση  και  γνώση.  Τα  εξαιρετικά υψηλά ποσοστά σχολικού εκφοβισμού στη χώρα μας μαρτυρούν μη επαρκή ενημέρωση γονιών, εκπαιδευτικών και μαθητών. Αυτός είναι ο σκοπός της πρωτοβουλίας για την καθιέρωση Ευρωπαϊκής Ημέρας κατά του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο, που υιοθετήθηκε πρόσφατα από την πλειοψηφία των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: η μεγαλύτερη δυνατή ευαισθητοποίηση και ενημέρωση της κοινής γνώμης καθώς και των θεσμών της πολιτείας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η θετική έκβαση αυτής της προσπάθειας αποτελεί αφορμή για νέες ενέργειες προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις Κυβερνήσεις των Κρατών-Μελών έως την οριστική και επίσημη καθιέρωση μιας τέτοιας Ευρωπαϊκής Ημέρας. Η ανταπόκριση του κόσμου είναι μεγάλη και συγκινητική. Μόνον έτσι μπορούμε να “σπάσουμε” το φαύλο κύκλο της ιδιότυπης σιωπής, που δηλητηριάζει τις ψυχές των μαθητών, στοιχειώνοντας τα όνειρα και τις ελπίδες τους. Οφείλουμε να βάλουμε τον πήχη ψηλά. Μήνυμα και σκοπός μας είναι “ούτε ένας μαθητής θύμα ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού”.

– Πιστεύετε ότι το φαινόμενο του εκφοβισμού σχετίζεται με την οικονομική και κοινωνική διαστρωμάτωση;

– Σύμφωνα με τις μελέτες, διάφοροι παράγοντες που συνδέονται με τα φυσικά, ψυχολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων έχουν σημαντικό ρόλο στα περιστατικά εκφοβισμού. Ακόμη, οι σχέσεις με την οικογένεια και τους συνομηλίκους τους συμβάλλουν στην εκδήλωση τέτοιας συμπεριφοράς. Τις περισσότερες φορές τα θύματα διαφέρουν από την πλειοψηφία των μαθητών και είναι πιο αδύνατα να αντιδράσουν σε σχέση με τους θύτες. Συχνά είναι μαθητές παιδιά μεταναστών και έχουν διαφορετική κουλτούρα, πολιτισμό ή και φυσικά χαρακτηριστικά. Ενδέχεται ακόμη να είναι σωματικά αδύνατα, να έχουν φυσικές βλάβες ή και να προέρχονται από υπερπροστατευμένο οικογενειακό περιβάλλον. Έντονες καταστάσεις άγχους στο σπίτι επιτείνουν επίσης την τρωτότητα των θυμάτων. Οι αιτίες είναι πολλές και πολυδιάστατες. Χαρακτηριστικά αναφέρω: προβλήματα οικονομικά ή και υγείας· πρόσφατη αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος· ερχομός νέου μέλους στην οικογένεια.  Θα μπορούσαμε, επομένως, να υποστηρίξουμε πως η οικονομική και κοινωνική διαστρωμάτωση έχει τη σημασία της. Η κατανόηση και η προσεκτική θεώρηση αυτών των παραγόντων όμως μπορεί να συμβάλλει θετικά στην ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών και δράσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση αυτής της  κατάστασης.

– Είναι γεγονός πως στη σημερινή εποχή ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού αισθάνεται απογοήτευση και κυρίως θυμό για όλα αυτά που συμβαίνουν. Θεωρείτε πως ο θυμός αυτός μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά, έτσι ώστε να ξεσπούν το θυμό τους σε άλλα άτομα;

– Το σχολείο αποτελεί μικρογραφία κάθε κοινωνίας. Συμπτώματα  ενδοσχολικού  εκφοβισμού  πάντα  υπήρχαν. Όμως, η βαθιά οικονομική κρίση και οι δραματικές κοινωνικές της επιπτώσεις – ανέχεια, ανεργία, απελπισία δε βοηθούν στην εξάλειψη του φαινομένου. Αντιθέτως, το “θρέφουν”. Οι εντάσεις, οι τσακωμοί, η απογοήτευση μέσα στην οικογένεια πολλές φορές μεταφέρονται από τους μαθητές, σαν  από  ιμάντες, στο χώρο του σχολείου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα  θύτες και θύματα να προσπαθούν να εκφράσουν  και  να  εκτονώσουν  την  αγωνία,  το  άγχος,  την επιθετικότητα,  που πιθανόν  βιώνουν στο σπίτι, στην τάξη ή  στην  αυλή  του σχολείου.

–  Θεωρείτε  ότι κάθε  είδους  ρατσισμός (είτε φυλετικός, είτε κοινωνικός,  είτε θρησκευτικός) επηρεάζει το φαινόμενο του σχολικού  εκφοβισμού; Πώς το αντιμετωπίζουν στην Ευρώπη;

–  Όπως  ανέφερα ήδη,  η  διαφορετικότητα  συνδέεται στενά με την εκδήλωση εκφοβιστικής συμπεριφοράς. Είναι αλήθεια ότι η κάθε μορφής ρατσιστική βία συχνά είναι δύσκολο να διακριθεί από τα “συνήθη” κρούσματα εκφοβισμού. Γι’ αυτό, βασική αρχή με την οποία πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να εφοδιάσουμε τα παιδιά μας είναι ο σεβασμός και η αλληλεγγύη προς όλους.  Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να τονίσω την αυξανόμενη ανησυχία μου από την άνοδο ακροδεξιών και εξτρεμιστικών δυνάμεων στη χώρα μας. Είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα στο οποίο πρέπει όλοι να δώσουμε την απαιτούμενη προσοχή και να μην επιτρέψουμε να “εκκολαφθούν” τέτοια ακραία αισθήματα και συμπεριφορές στα σχολεία μας που θα οδηγήσουν, μεταξύ άλλων, σε αυξημένα περιστατικά βίας στο σχολείο.  Η στάση της Ευρωπαϊκής  Ένωσης παραμένει ενιαία και σθεναρή απέναντι σε κάθε είδους ρατσιστική συμπεριφορά. Άλλωστε, η μη διάκριση, η προστασία της πολιτισμικής, θρησκευτικής και γλωσσικής πολυμορφίας, τα ίσα δικαιώματα όλων αποτελούν αναφαίρετα δικαιώματα κάθε παιδιού και έχουν περιληφθεί στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

– Κύριε Κουμουτσάκο είστε απόφοιτος του σχολείου μας. Πώς ήταν το Λ.Λ.Π. τον καιρό που ήσασταν μαθητής; Υπήρχαν (σοβαρά) κρούσματα σχολικής βίας; Έχει χαραχθεί κάποιο από αυτά βαθιά στην μνήμη σας;

– Η αλήθεια είναι πως δε θυμάμαι να έχω γίνει μάρτυρας κάποιου σοβαρού περιστατικού σχολικής βίας. Φυσικά, υπήρχαν περιστασιακοί, μεμονωμένοι τσακωμοί και μαθητικοί καυγάδες στην αυλή του σχολείου. Αυτά όμως δε συνιστούν επαναλαμβανόμενη επιθετική και παραβατική συμπεριφορά. Θέλω να πιστεύω πως αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι δάσκαλοι και εκπαιδευτικοί μας αποτελούσαν παραδείγματα και φρόντιζαν να μας παρέχουν ουσιαστική παιδεία και  καλλιέργεια πνεύματος.

– Έχετε δεχτεί κάποιο περιστατικό βίας (εσείς ή κοντινό σας πρόσωπο) που σας ώθησε να ασχοληθείτε με το φαινόμενο αυτό και μάλιστα  σε  ευρωπαϊκό επίπεδο;

– Ανέλαβα την συγκεκριμένη  πρωτοβουλία  για  την  καθιέρωση  Ευρωπαϊκής Ημέρας κατά του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο όχι τόσο  ως  πολιτικός όσο  ως  γονιός.  Η αφορμή δόθηκε πριν από  περίπου  δύο χρόνια. Οι δύο γιοι μου έκαναν τότε τα πρώτα τους βήματα στο  σχολείο.  Κατά καιρούς  τα  παιδιά μου, αλλά και παιδιά φίλων,  ανέφεραν περιστατικά  μικρο καυγάδων και τσακωμών στο σχολείο. Αυτό από μόνο του βέβαια  δεν  είναι ανησυχητικό. Πάντα συνέβαιναν.  Όμως έτυχε την ίδια εποχή να δω την ενημερωτική καμπάνια με τίτλο “ΜΙΛΑ ΜΗ ΦΟΒΑΣΑΙ!” για την προώθηση της πρόληψης και  αντιμετώπισης της βίας και του εκφοβισμού στο σχολείο.  Όλα αυτά σε συνδυασμό κέντρισαν το ενδιαφέρον μου και αποφάσισα να “ψάξω” λίγο πιο βαθιά και τελικά να ασχοληθώ ενεργά με το πρόβλημα με έναν και μόνο στόχο: την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων φορέων για την ανάληψη -επιτέλους- πιο  αποτελεσματικών δράσεων και την οριστική εκρίζωση του φαινομένου.

Σας ευχαριστούμε για το χρόνο σας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *